Ukukhetha imitha yokuhamba komjelo ovulekileyo ofanelekileyo kubalulekile ekulinganisweni kwamanzi ngokuchanekileyo kwiindlela ezisetyenziswayo ukususela ekunkcenkceshelweni kwezolimo kunye nokutsalwa kwamanzi kamasipala ukuya kulawulo lwamanzi amdaka kwimizi-mveliso. Phakathi kweendlela eziqhelekileyo zokuseta kukho iinkqubo ze-weir kunye ne-flume—zombini zixhomekeke ekudaleni iimeko zokuhamba kwamanzi ezilawulwayo ukuze kubalwe umthamo, kodwa uyilo lwazo, ukusebenza kwazo, kunye nokufaneleka kwazo kwahluka kakhulu. Ukukhetha phakathi kwazo kufuna ukuqwalaselwa ngononophelo kwezinto ezifana nohlobo lolwelo, ubungakanani bomjelo, iimfuno zokugcinwa, kunye neemfuno zokuchaneka. Esi sikhokelo sichaza izinto eziphambili ukunceda iinjineli kunye nabaqhubi ukuba benze isigqibo esinolwazi.
1. Iimpawu zolwelo: Ukuphatha izinto eziqinileyo, inkunkuma, kunye nezinto ezibolayo
Uhlobo lolwelo olulinganiswayo lolona phawu luphambili nolubalulekileyo. Ii-Weirs kunye nee-flumes zisabela ngokwahlukileyo kwizinto eziqinileyo, inkunkuma, kunye nezinto ezirhabaxa, ezinokuchaphazela ukuchaneka kunye nobude bexesha.
IiWeirs zizakhiwo ezilula: umqobo othe nkqo onomngxuma oqhekekileyo (umz., i-V-notch, uxande, okanye i-trapezoidal) onyanzela amanzi ukuba ahambe phezu kwe-notch. Nangona zisebenza kakuhle kumanzi acocekileyo okanye amdaka kancinci (njengokugeleza kwamanzi emvula okanye amanzi amdaka acociweyo), ziyasokola nolwelo olunezinga eliphezulu lezinto eziqinileyo ezixhonyiweyo, udaka, okanye inkunkuma. Izinto eziqinileyo zihlala phezulu kwe-weir, zitshintsha iprofayili yokuhamba kwamanzi kwaye zibangele ukungalingani. Kwiimeko zoshishino ezineenxalenye ezinzima (umz., amanzi amdaka okucubungula ukutya anezinto eziphilayo), kufuneka ukucoca rhoqo ukuthintela ukuvaleka—ukongeza iindleko zomsebenzi kunye nexesha lokungasebenzi.
Iiflume, ngokwahlukileyo, ziitshaneli ezimile ngokukodwa (umz., iParshall, iPalmer-Bowlus, okanye iTrapezoidal) ezinciphisa ukuhamba kwamanzi ukuze zenze umahluko olinganisekayo kwinqanaba lamanzi. Uyilo lwazo olucwangcisiweyo lunciphisa ukwakheka kwesanti: ukuhamba ngokukhawuleza kokuhamba kwamanzi okuxinana kuthintela izinto eziqinileyo ukuba zingahlali, nto leyo eyenza zibe zilungele ulwelo olungcolileyo njengokugeleza kwamanzi kwezolimo (okunamasuntswana omhlaba) okanye ukumba ukungcola (ngomhlaba). Iiflume zikwaphatha ulwelo olubolayo ngcono, njengoko zinokwakhiwa ngezinto ezifana nefiberglass, iPVC, okanye ikhonkrithi—emelana neekhemikhali emanzini amdaka emizi-mveliso. Umzekelo, iflume yeParshall efakwe kumjelo wesiphango kamasipala ilinganisa ukuhamba kwamanzi nokuba kukho iimvula ezinkulu, xa inkunkuma (amagqabi, inkunkuma) ininzi, ngaphandle kokulungiswa rhoqo.
2. Ubungakanani betshaneli kunye noluhlu lwesantya sokuhamba
IiWeirs kunye neeflumes zenzelwe ubungakanani obuthile betshaneli kunye namazinga okuhamba kwamanzi, ngoko ke ukufanisa useto kunye neeparameter zenkqubo yakho kubalulekile.
IiWeirs zisebenza kakuhle kwiitshaneli ezincinci ukuya kweziphakathi ezinezinga lokuhamba kwamanzi eliphantsi ukuya kweliphakathi. Ukuchaneka kwazo kuxhomekeke ekugcineni ukuhamba kwamanzi "okuncinci" (ukuhamba kwamanzi okucothayo, okuzinzileyo) phezulu komsinga, okufuna ubude betshaneli obaneleyo ngaphambi kwetshaneli (ngesiqhelo ngokuphindwe ka-10-20 kubunzulu bamanzi obukhulu). Kwiitshaneli ezinkulu kakhulu (umz., imijelo yokunkcenkceshela ebanzi) okanye izinga lokuhamba kwamanzi eliphezulu, iitshaneli azisebenzi: zifuna imiqobo emide kunye namacandelo amade aphezulu komsinga, nto leyo enyusa iindleko zokufakela. Iitshaneli ze-V-notch, umzekelo, zilungile kakhulu ekulinganiseni ukuhamba kwamanzi okuphantsi (njengeelitha ezili-0.1 ngomzuzwana) kwiitshaneli ezincinci kodwa azikwazi ukujongana nokunyuka kwamanzi kwiinkqubo ezinkulu.
Iiflume zinokuguquguquka ngakumbi kuzo zonke iitshaneli kunye nobubanzi bokuhamba kwamanzi. Iiflume zeParshall, uhlobo oluqhelekileyo, zifumaneka ngobukhulu ukusuka kwi-intshi ezi-2 (kwiipayipi ezincinci) ukuya kwiinyawo ezingama-50 (kwiimisele ezinkulu), nto leyo eyenza zifaneleke kuzo zombini amazinga okuhamba kwamanzi aphantsi naphezulu. Uyilo lwazo oluncinci alufuni indawo engaphezulu komsinga (ngesiqhelo iphindwe ka-5-10 kubunzulu bamanzi) kuneemisele, nto leyo egcina indawo kwiindawo ezixineneyo ezifana nezakhiwo zoshishino okanye iinkqubo zokuhambisa amanzi ezidolophini. Umzekelo, iflume encinci yePalmer-Bowlus ingena ngokulula kumbhobho onobubanzi obuziisentimitha ezi-6 ukulinganisa ukuhamba kwamanzi amdaka, ngelixa iflume enkulu yeTrapezoidal iphatha ukunkcenkceshela okuninzi kwimisele emikhulu yezolimo. Iiflume zikwasebenza ngcono ngokuhamba kwamanzi okungazinzanga (umz., ukunyuka kwamanzi emvula ngequbuliso), njengoko uyilo lwazo lokuxinana luzinzisa iipatheni zokuhamba kwamanzi ngempumelelo ngakumbi kuneemisele.
3. Iimfuno zoFakelo kunye noLondolozo
Ubunzima bokufakelwa kunye nokugcinwa kwexesha elide kunokuchaphazela kakhulu iindleko zokusebenza, nto leyo eyenza oku kube yinto ebalulekileyo ekwenzeni izigqibo.
IiWeir kulula ukuzifaka kwiitshaneli ezikhoyo: zinokwakhiwa ngesamente, isinyithi, okanye iplastiki kwaye zifakwe iibholiti okanye zigalelwe endaweni yazo. Nangona kunjalo, ukuchaneka kwazo kuchaphazeleka kakhulu xa zilungelelaniswe kakuhle—nokuba ukuthambekela okuncinci kunokuphazamisa ukuhamba kwamanzi phezu kwenotshi, nto leyo ekhokelela kwiimpazamo. Ukongeza, njengoko kukhankanyiwe, iiWeir zifuna ukucocwa rhoqo ukuze kususwe izinto eziqinileyo ezizinzileyo, ingakumbi xa kusetyenzwa ulwelo olungcolileyo. Kwiimeko ezibandayo, iiWeir nazo zinokwakheka komkhenkce kwinotshi, nto leyo ephazamisa ukulinganiswa kwaye inokufuna iinkqubo zokususa i-icing.
IiFlumes zinemfuneko ezingqongqo zokufakela kodwa azinazo iimfuno zokugcinwa. Ukusebenza kwazo kuxhomekeke kubukhulu obuchanekileyo (umz., ukuthambeka, ububanzi bomqala) kunye nokulungelelaniswa okufanelekileyo nomjelo—ukufakelwa okungalunganga kunokubangela ukwahlukana kokuhamba kwamanzi kunye nokungachaneki. Nangona kunjalo, xa zifakwe ngokuchanekileyo, iiFlumes zifuna ukulungiswa okuncinci: uyilo lwazo lokuzicoca lunciphisa ukwakheka kwedaka, kwaye azichaphazeleki lula kumonakalo womkhenkce (ukuhamba kwamanzi okuxinyiweyo kuvelisa isiphithiphithi esimelana nokubanda). Kwiindawo ezikude (umz., imijelo yokunkcenkceshela yasemaphandleni) apho ukugcinwa rhoqo kungasebenzi, iiFlumes zihlala zilukhetho olungcono. Nangona iindleko zokuqala zokufakela zinokuba phezulu (ingakumbi kwiiFlumes ezinobukhulu obuqhelekileyo), ukonga kwexesha elide emsebenzini kunye nokulungiswa kudla ngokuyilungisa le nto.
4. Ukuchaneka kunye nokuThotyelwa kweMithetho
Kwizicelo ezifuna ukuthotyelwa kwemigaqo yokusingqongileyo (umz., imida yokukhupha amanzi amdaka) okanye ulawulo oluchanekileyo lwezixhobo (umz., ukwabiwa kwamanzi kwezolimo), ukuchaneka akunakuxoxiswana ngako.
IiWeirs zibonelela ngokuchaneka okuphezulu (±2–5%) kwiimeko ezifanelekileyo: amanzi acocekileyo, ukuhamba okuzinzileyo, kunye neemeko ezifanelekileyo zokunyuka komsinga. Nangona kunjalo, ukuchaneka kwazo konakala ngokukhawuleza kwiimeko zokwenyani—ukwakheka kwedaka, ukuhamba okungalinganiyo, okanye inkunkuma kunokunyusa iimpazamo ziye kwi-±10% nangaphezulu. Oku kuzenza zingafaneleki kangako kumashishini alawulwayo apho kufuneka khona ukuchaneka okungqongqo kokulinganisa.
Iiflume, xa zifakelwe ngokufanelekileyo, zigcina ukuchaneka okuphezulu (±1–3%) kwiimeko ezahlukeneyo. Uyilo lwazo lunciphisa ukuphazamiseka kokuhamba kwamanzi, kwaye ukuxinana kwazo kuqinisekisa ubudlelwane obuhambelanayo phakathi komgangatho wamanzi kunye nesantya sokuhamba kwamanzi—nangona kukho utshintsho oluncinci kwiimeko eziphezulu. Oku kuthembakala kwenza iiflume zibe lukhetho olukhethwayo lokuthobela imithetho, njengokuxela ukukhutshwa kwamanzi amdaka kwimizi-mveliso kwiiarhente zokusingqongileyo okanye ukulawula amalungelo amanzi kwimimandla yezolimo.
Isiphelo
Ukukhetha phakathi kokuseta i-weir kunye ne-flume kuxhomekeke ekulinganiseni iimpawu zolwelo, ubungakanani betshaneli, amandla okugcina, kunye neemfuno zokuchaneka. Ii-Weir zingabizi kakhulu kwiinkqubo zamanzi ezincinci, ezicocekileyo ezinamanzi ahamba rhoqo kodwa ziyasokola nenkunkuma kunye nezinto eziqinileyo eziphezulu. Ii-Flume, nangona zihlala zibiza kakhulu ukuzifaka, zigqwesile kulwelo olungcolileyo, iitshaneli ezinkulu, kunye nezicelo ezifuna ukuthembeka kwexesha elide kunye nokuthobela imithetho. Ngokuvavanya ezi zinto, abaqhubi banokukhetha useto lwemitha yokuhamba kwetshaneli evulekileyo enikezela umlinganiselo ochanekileyo, ongabizi kakhulu kwiimfuno zabo ezithile-ukuqinisekisa ulawulo lwezixhobo olusebenzayo kunye nempumelelo yokusebenza.